Ανθεκτικότητα των Υποδομών στην Κλιματική Αλλαγή

2 Ιουλίου 2022

Το καθοριστικό χαρακτηριστικό της ανθεκτικότητας των υποδομών στην κλιματική αλλαγή είναι ότι σχεδιάζονται, κατασκευάζονται και λειτουργούν με τρόπο για να προσαρμόζονται και ανταπεξέρχονται στις μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες. Πρέπει, δηλαδή, να αντέχουν, να ανταποκρίνονται και να ανακάμπτουν γρήγορα από τις απρόοπτες κλιματικές συνθήκες. Η παραπάνω διασφάλιση της ανθεκτικότητας είναι μια συνεχής διαδικασία καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής  μιας υποδομής και παράλληλα ενισχύεται από την προσπάθεια θωράκισης έναντι φυσικών κινδύνων. (πχ σεισμός). Χρειάζεται να σημειωθεί πως ο κίνδυνος από τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής μπορεί να μειωθεί αλλά όχι να εξαλειφθεί πλήρως.

Ο βαθμός στον οποίο η κλιματική αλλαγή μεταφράζεται σε κίνδυνο για τις υποδομές εξαρτάται από την αλληλεπίδραση των συνεπειών από την κλιματική αλλαγή με την έκθεση των υποδομών (τοποθεσία  εγκατάστασης τους) και την ευπάθεια τους (τάση ή προδιάθεση να επηρεαστούν αρνητικά). Οι αρνητικές επιπτώσεις από τα ακραία κλιματικά φαινόμενα μπορούν να μειωθούν με την χωροθέτησή των υποδομών σε περιοχές που είναι λιγότερο εκτεθειμένες σε αυτά (π.χ. αποφυγή νέων κατασκευών σε πλημμυρικές πεδιάδες), και καθιστώντας τες ικανότερες να αντιμετωπίσουν τις κλιματικές επιπτώσεις όταν υλοποιούνται. Περαιτέρω, κατά τη φάση του σχεδιασμού θα πρέπει να εξετάζονται οι επιπτώσεις που έχουν οι ίδιες οι κατασκευές κατά τη διάρκεια ακραίων καιρικών φαινομένων, όπως για παράδειγμα, η πιθανή συμβολή στον κίνδυνο πλημμύρας που προκύπτει από αύξηση σε πλακοστρωμένες επιφάνειες.

Η διαχείριση κινδύνου απαιτεί την αντιστάθμιση μεταξύ της ελαχιστοποίησης των κινδύνων και του κόστους προς αυτή την κατεύθυνση, καθώς το τελευταίο μπορεί να γίνει ιδιαίτερο μεγάλο, ενώ αυξάνονται ταυτόχρονα οι τεχνικές προκλήσεις για τη θωράκιση έναντι φαινομένων που είναι εξαιρετικά απίθανο να συμβούν. Ειδικότερα, το κόστος προστασίας σταθμίζεται έναντι του συνεπειών από ενδεχόμενες ζημιές (π.χ. στην περίπτωση αντιπλημμυρικών έργων)  ή διακοπή λειτουργίας (π.χ. κατά τη διάρκεια διακοπής ηλεκτρικής ενέργειας). Ανθεκτικότητα μιας υποδομής σημαίνει ότι οι κίνδυνοι έχουν ληφθεί υπόψη, ούτως ώστε να επιτευχθεί ένα αποδεκτό επίπεδο απόδοσης βάσει των διαθέσιμων πληροφοριών και της ικανότητας της να αντέχει και  να ανακάμπτει από ακραία φαινόμενα. Είναι σημαντικό οι υποδομές να λειτουργούν από οικονομική άποψη ως πρότυπο, ενώ ταυτόχρονα είναι φιλικές προς το περιβάλλον.

Η ανθεκτικότητα μεμονωμένων υποδομών θα πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο του συστήματος ως σύνολο. Πιο συγκεκριμένα, η πρόβλεψη των κλιματικών επιπτώσεων σε μεμονωμένες κατασκευές, όπως μια γέφυρα ή μια σιδηροδρομική γραμμή, είναι αφενός απαραίτητη αλλά δεν επαρκεί για να διασφαλίσει τη λειτουργία του συστήματος της εφοδιαστικής αλυσίδας αξιόπιστα στην κλιματική αλλαγή. Γι’ αυτό το λόγο, οι προσπάθειες για τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας σε επίπεδο έργου πρέπει να ενσωματωθούν σε μια στρατηγική προσέγγιση ενός συνολικού σχεδιασμού του δικτύου των υποδομών που θα υπολογίζει τόσο τις άμεσες, όσο και τις έμμεσες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και μεταβλητότητας.

Σύμφωνα με τα παραπάνω, η ανθεκτικότητα των υποδομών στην κλιματική αλλαγή εστιάζεται στη χρησιμοποιούμενη διαδικασία και στα αποτελέσματα που εξάγονται ώστε να αξιολογηθεί εάν έχουν ληφθεί υπόψη οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και, εφόσον κρίνεται απαραίτητο, είναι διαχειρίσιμες.  Έτσι στα πλαίσια προσαρμογής των υποδομών σύμφωνα με τα παραπάνω, τα μέτρα που χρησιμοποιούνται για την επίτευξη της ανθεκτικότητάς τους ποικίλουν. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου δεν απαιτούνται δομικές αλλαγές όπως για παράδειγμα όταν ένα εξειδικευμένο καλώδιο οπτικών ινών ανθεκτικό στο κλίμα δε διαφέρει σημαντικά από αυτό που ήδη έχει εγκατασταθεί. Ωστόσο, όπου απαιτούνται αλλαγές, μπορούν να ομαδοποιηθούν δύο κατηγορίες:

Μέτρα δομικής προσαρμογής: π.χ. αλλαγή τη σύνθεσης των οδοστρωμάτων έτσι ώστε να μην παραμορφώνονται σε υψηλές θερμοκρασίες, χρήση διαπερατών επιφανειών οδοστρώματος για τη μείωση της απορροής κατά τη διάρκεια έντονων βροχοπτώσεων, ανέγερση θαλάσσιων τοιχωμάτων κ.α.. Κατά την εξέταση των εναλλακτικών πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και οι προσεγγίσεις που βασίζονται στα τοπικά οικοσυστήματα και  κατά τις οποίες η φυσική υποδομή αποτελεί παράμετρο του σχεδιασμού των μέτρων προσαρμογής των κατασκευών.

Μέτρα διαχειριστικής (ή μη δομικής) προσαρμογής: π.χ., αλλαγή του χρόνου συντήρησης των εγκαταστάσεων ώστε να ληφθούν υπόψη τα μεταβαλλόμενα σενάρια ζήτησης και προσφοράς ενέργειας, επενδύσεις σε συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ασφάλιση για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών από την ακραία μεταβλητότητα του κλίματος. Επίσης σε αυτή την κατηγορία περιλαμβάνεται και η ενισχυμένη παρακολούθηση των υφιστάμενων κατασκευών για τη μείωση του κινδύνου αποτυχίας τους καθώς αλλάζουν οι κλιματικές συνθήκες. Τέλος, οι πρακτικές διαχείρισης βασίζονται στην ευελιξία τους να παρακολουθούν και να προσαρμόζονται στις μεταβαλλόμενες συνθήκες από την αρχή και καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των υποδομών

Η ισότητα μεταξύ γενεών απαιτεί αποδοτικές και οικονομικά προσιτές υποδομές, των οποίων οι διάφορες πτυχές και επιρροές στην προσωπική και συλλογική καθημερινότητα αποτελούν τον βασικό συστατικό του κόσμου που θέλουμε να αφήσουμε στις μελλοντικές γενιές.

Τα στελέχη της εταιρείας «Delta Engineering» του Ομίλου Εταιρειών «Σαμαράς και Συνεργάτες», παρακολουθούν αδιάλειπτα τις εξελίξεις, ώστε να σας καθοδηγήσουν και προτείνουν τις βέλτιστες λύσεις σε κάθε στάδιο της επένδυσής σας στον τομέα των υποδομών.

Συντάκτης: Κωνσταντίνος Παντελίδης | Διπλ. Πολιτικός Μηχανικός Α.Π.Θ., M.B.A. | Τμήμα Αδειοδοτήσεων Τεχνικών Έργων

Πηγή εικόνας: wsp.com

Τελευταία άρθρα