Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο | Τι είναι και τι προσφέρει σε πολίτες και επενδυτές

22 Απριλίου 2021

Στη σύγχρονη εποχή των ολοκληρωμένων ψηφιακών λύσεων, η ψηφιακή πρόσβαση στις πληροφορίες και στη διαχείρισή τους απέκτησαν πρωταρχικό ρόλο σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας των πολιτών κα των υπηρεσιών. Στο πλαίσιο αυτό, το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού (ΥΠΠΟΑ) προχώρησε στη δημιουργία ενός Αρχαιολογικού Κτηματολογίου, με στόχο τη δημιουργία μιας ενιαίας και συστηματικής ψηφιακής καταγραφής των δημόσιων ακινήτων που διαχειρίζεται το Υπουργείο, καθώς και των μνημείων, αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών τόπων, αποσκοπώντας αφενός στην προστασία τους και αφετέρου στην ενθάρρυνση της υγιούς επιχειρηματικότητας.

Το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο εμπίπτει στον ορισμό του αρχαιολογικού έργου κατά την έννοια του ΠΔ 99/92, σύμφωνα με το Ν.3207/03 όπως συμπληρώθηκε από το Ν.4049/12. Ορίζεται ως ένα Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα επιστημονικής, συστηματικής και διαρκούς συλλογής, καταγραφής, κωδικοποίησης, τεκμηρίωσης και ψηφιοποίησης αρχειακού υλικού, χωρικού εντοπισμού και χαρτογραφικής απεικόνισης, σχεδιασμού και υλοποίησης ηλεκτρονικών εφαρμογών, διαχείρισης δεδομένων των ακινήτων του ΥΠΠΟΑ, των Περιοχών Προστασίας Πολιτιστικού Περιβάλλοντος (αρχαιολογικοί χώροι, ιστορικοί τόποι, ζώνες προστασίας Α΄ και Β΄, περιφερειακές ζώνες και περιβάλλοντες χώροι μνημείων, κ.α.) όπου θεσμοθετούνται περιορισμοί – απαγορεύσεις στις ανθρωπογενείς δραστηριότητες, καθώς και των ακίνητων μνημείων όλων των ιστορικών περιόδων σε όλη την ελληνική επικράτεια. Το έργο του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου ανέλαβε η Διεύθυνση Διαχείρισης Εθνικού Αρχείου Μνημείων, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα – Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία» και συγχρηματοδότηση από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης. Στο Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο έχουν ήδη καταχωρηθεί 18.600 ακίνητα μνημεία, 3.400 αρχαιολογικοί χώροι και ιστορικοί τόποι και 844 ζώνες προστασίας. Η Διαδικτυακή Πύλη έχει ήδη δοθεί σε πιλοτική λειτουργία στους θεσμικούς εταίρους (συναρμόδια Υπουργεία, ΤΕΕ, κ.α.) και θα αποδοθεί στο ευρύ κοινό τον Ιούνιο 2021.

Στόχος του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου αποτελεί αφενός η ολοκληρωμένη ποσοτική και ποιοτική απόδοση του πολιτιστικού αποθέματος και η ανάδειξη του στο διαδίκτυο καθώς και η παροχή ηλεκτρονικών υπηρεσιών προς όλους τους ενδιαφερόμενους πολίτες, επενδυτές και φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Συγκεκριμένα, η διαδικτυακή πύλη, μέσω ενός εύχρηστου διαδραστικού χάρτη, προσφέρει άμεση και έγκυρη ενημέρωση για το σύνολο των αρχαιολογικών χώρων, ιστορικών τόπων, των μνημείων της επικράτειας, καθώς και των ζωνών προστασίας τους, αλλά και για τυχόν δεσμεύσεις και περιορισμούς που υφίστανται, βάσει της κείμενης νομοθεσίας. Κάθε υπηρεσία, κάθε Εφορεία Αρχαιοτήτων θα μπορεί εύκολα και με απόλυτη ακρίβεια να επεξεργάζεται τις νέες κηρύξεις Αρχαιολογικών Χώρων και Μνημείων, αλλά και να διορθώνει τυχόν σφάλματα. Παράλληλα, οι πολίτες και οι επενδυτές θα έχουν τη δυνατότητα με το πάτημα ενός κουμπιού να ελέγχουν έγκυρα οι ίδιοι τους όρους και τους πιθανούς περιορισμούς που επηρεάζουν την προσωπική τους ιδιοκτησία (π.χ. αν γειτνιάζουν με αρχαιολογικούς χώρους και μνημεία) για πιθανές αγοραπωλησίες, για οποιαδήποτε πράξη ή πιστοποιητικό χρήσεων γης που σχετίζεται με αδειοδότηση από το ΥΠΠΟΑ, για περιπτώσεις υπαγωγής σε αναγκαστική απαλλοτρίωση ή και για ενδεχόμενη μελλοντική επένδυσή τους. Έτσι, διαμορφώνεται το κατάλληλο πλαίσιο για την ψηφιακή διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς, την άρση των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, την άμεση εξυπηρέτηση του πολίτη και τη μείωση του μέσου χρόνου διεκπεραίωσης υποθέσεων.

Μελλοντικά το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο θα ενσωματώσει και άλλες πληροφορίες εφόσον κριθεί σκόπιμο, όπως π.χ. τα αποτελέσματα αρχαιολογικών ερευνών πεδίου, αρχαιολογικά ευρήματα, και λοιπά στοιχεία από ανασκαφές εντός αρχαιολογικών χώρων και ακινήτων του δημοσίου, μετά από κατάλληλη μελέτη επέκτασης του.

Ως περαιτέρω οφέλη που αναμένονται από το Αρχαιολογικό Κτηματολόγιο αναφέρονται ενδεικτικά: εντοπισμός σφαλμάτων προσδιορισμού ιστορικών τόπων (για μνημεία που μέχρι τώρα δεν χαρακτηρίσθηκαν ως τέτοια), ή σφαλμάτων κατά την μεταγραφή των μνημείων ή εντοπισμού παράνομης κατεδάφισης μνημείων, εξάλειψη ζητημάτων εσφαλμένης τεκμηρίωσης που συχνά οδηγούν στην διπλή κήρυξη του ιδίου μνημείου, διαχρονική διασφάλιση του αρχειακού υλικού και της πληροφορίας μέσω της ψηφιοποίησης, με ταυτόχρονη πρόσβαση στα αρχεία όλων των Διευθύνσεων του ΥΠΠΟΑ, ανασύσταση του χώρου, της πόλης και του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος, δεδομένο που αποτελεί ενεργό στοιχείο ιστορικής αναδρομής του κοινωνικού γίγνεσθαι.

Η κατάρτιση του Αρχαιολογικού Κτηματολογίου εισάγει την Ελλάδα σε μία νέα εποχή ψηφιακής τεκμηρίωσης του συνόλου των αρχαιολογικών και αρχιτεκτονικών θησαυρών, με απώτερο σκοπό τη γνώση της δημόσιας περιουσίας και τη συντήρηση, αποκατάσταση και προβολή της, καθώς και την παροχή άρτιων ηλεκτρονικών υπηρεσιών στους φορείς, στους πολίτες και στους επενδυτές, αποτελώντας μια σύγχρονη πλατφόρμα διασύνδεσης πρόσθετων συστημάτων του ΥΠΠΟΑ όπως το αναβαθμισμένο σύστημα του Εθνικού Μητρώου Μνημείων.

Τα στελέχη της «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλους του Ομίλου «ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ», στο πλαίσιο της διαρκούς κατάρτισης και επιμόρφωσής τους, παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και τις τεχνικές νομοθετικές διατάξεις και μεταβολές και είναι στη διάθεσή σας προκειμένου να αναλάβουν κάθε σχετική με το αντικείμενο εργασία με τρόπο ώστε με την ορθή και μεθοδική χρήση των διατάξεων της κείμενης νομοθεσίας και των ηλεκτρονικών συστημάτων να επιτύχουν την άμεση διεκπεραίωση των διαδικασιών και ταυτόχρονα την εξασφάλιση της εκάστοτε ιδιοκτησίας.

Συντάκτρια: Παπακώστα Χριστίνα | Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχανικός, MSc Environmental Design & Engineering | Τομέας Μελετών & Αδειοδοτήσεων Ιδιωτικών Έργων

Τελευταία άρθρα