Δομημένο Περιβάλλον και Κυκλική Οικονομία

12 Απριλίου 2019

Το ισχύον οικονομικό μοντέλο ανάπτυξης έχει διαμορφωθεί με μία γραμμική διαδικασία, η οποία βασίζεται στην κατανάλωση των φυσικών πόρων. Αρχές του είναι οι έννοιες: “λήψη – κατασκευή – χρήση – απόρριψη”. Το μοντέλο αυτό, το οποίο εδραιώθηκε με τη βιομηχανική επανάσταση δεν είναι πλέον κατάλληλο για τις ανάγκες των σύγχρονων κοινωνιών σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο. Η εντατική χρήση των διαθέσιμων και εισαγόμενων πόρων γίνεται χωρίς να υπολογίζονται στον βαθμό που έπρεπε οι μακροπρόθεσμες συνέπειες, καθώς πολλοί φυσικοί πόροι είναι πεπερασμένοι και τα απόβλητα έχουν αυξηθεί υπέρμετρα.

Για το λόγο αυτό προτείνεται να γίνει η μετάβαση σε ένα Κλειστό Κυκλικό Μοντέλο όπου υπερισχύουν οι έννοιες “μείωση, επαναχρησιμοποίηση, επισκευή, ανακύκλωση, ανάκτηση”. Στο μοντέλο αυτό τα προϊόντα θα μπορούν να αποσυναρμολογούνται και να επαναχρησιμοποιούνται με την ελάχιστη δυνατή μεταποίηση, έτσι ώστε να μειωθεί το ενεργειακό τους αποτύπωμα.

Οι αρχές της Κυκλικής Οικονομίας μπορούν να εφαρμοστούν σε προϊόντα, κτίρια, γειτονιές, πόλεις, περιφέρειες ή ακόμα και ολόκληρες οικονομίες. Η μετάβαση αυτή προβλέπεται να βελτιώσει τον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας σε όλα τα επίπεδα, καθώς επίσης και να μετασχηματίσει τις πόλεις μέσα στις οποίες ζούμε επηρεάζοντας ταυτόχρονα τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούμε.

Ο κλάδος της κατασκευής ως ο μεγαλύτερος καταναλωτής πρώτων υλών στον κόσμο, επηρεάζεται άμεσα και για το λόγο αυτό έχουν ήδη γίνει ενέργειες στην τροποποίηση της παραγωγικής διαδικασίας των βασικών υλικών (σκυρόδεμα και χάλυβας), έτσι ώστε το τελικό προϊόν, να συνεισφέρει στην αντιμετώπιση αλλά και προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και στην εξοικονόμηση ενέργειας, να είναι 100% ανακυκλώσιμο και να διαθέτει ευκαιρίες αξιοποίησης των παραπροϊόντων που προκύπτουν κατά την παραγωγή των ενδιάμεσων συστατικών του.

Στον τομέα των κατασκευών εντάσσεται επίσης η διαχείριση των αποβλήτων από κατασκευές οικοδομών και οι κατεδαφίσεις κτιρίων και προβλέπεται η ανάπτυξη οδηγιών για την προ της κατεδάφισης φάση. Η βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων προβλέπεται να έχει σημαντικό αντίκτυπο για την προώθηση της ανακύκλωσης υψηλής αξίας και τη δημιουργία εμπιστοσύνης για τα ανακυκλωμένα υλικά κατασκευών.

Στο υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα, ήδη ενθαρρύνονται πρακτικές όπως η αποκατάσταση και η επανάχρηση υφιστάμενων κτιρίων και συνόλων. Στη διαδικασία αυτή η επαναχρησιμοποίηση λειτουργεί ως μια ευκαιρία για να ανοίξει ένας νέος κύκλος ζωής για το κτίριο, όπου αξιολογείται η υφιστάμενη κατάσταση του κελύφους και των εγκαταστάσεων και ενσωματώνονται νεωτερικές πρακτικές για την επέκταση της ζωής του κτιρίου, την ενεργειακή του αναβάθμιση σε συνδυασμό με την ανάκτηση υλικών ή τμημάτων αυτών μετά το τέλος της ζωής του.

Αναφορικά με την ανέγερση νέων κτιρίων θεωρείται δεδομένη η μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος η οποία επιτυγχάνεται τόσο με την εφαρμογή των αρχών της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής στη διαμόρφωση του κελύφους, όσο και με την επιλογή των υλικών κατασκευής και τη μέριμνα για τη δυνατότητα ανάκτησης ή επαναχρησιμοποίησης τους μετά το πέρας της ζωής του από την αρχή ακόμη. Η κάλυψη των ενεργειακών αναγκών γίνεται με ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενώ ενθαρρύνονται πρακτικές ανάκτησης θέρμανσης ή δροσισμού, επαναχρησιμοποίηση του νερού ή η συλλογή βρόχινου. Το νέο κτίριο επαναφέρει την αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα, ως κυρίαρχες αξίες στο σχεδιασμό, επανατοποθετεί δηλαδή στη σωστή τους βάση τις περιβαλλοντικές παραμέτρους που επιδρούν σε αυτό και αντίστοιχα την επίδραση του κτιρίου στο περιβάλλον, σε μια συνολική διαδικασία αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης, με γνώμονα το ενεργειακό του αποτύπωμα και κατ’ επέκταση την εναρμόνιση του στα στοιχεία της φύσης και τον τόπο όπου εντάσσεται.

Ο άρτιος οικολογικός σχεδιασμός, η αποδοτικότητα των πόρων, η ανθεκτικότητα των υλικών, η καινοτομία στις αγορές ανακυκλωμένων υλών, η ανάπτυξη αγορών δευτερογενών υλικών μπορεί να δημιουργήσει καινοτομίες στον κατασκευαστικό τομέα και να παρέχει ένα σημαντικό επίπεδο προστασίας για τον άνθρωπο και το περιβάλλον και κατ’ επέκταση βελτίωση της ποιότητας ζωής στην αναζήτηση μιας ανθρωποκεντρικής κοινωνίας γύρω από την οποία οφείλει να μεταβεί το καινούργιο μοντέλο ζωής.

 

Τα στελέχη της «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλος του Ομίλου «Σαμαράς και Συνεργάτες», βρίσκονται στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση για τα παραπάνω θέματα, εφαρμόζοντας και αξιοποιώντας στα έργα όλες τις κατάλληλες τεχνικές και πρακτικές στον άξονα της περιβαλλοντικής διαχείρισης και της αειφορίας.

 

Συντάκτρια:

Ελευθερία Κίκη, Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχανικός, Τομέας  Μελετών & Αδειοδοτήσεων Δημοσίων Έργων

Τελευταία άρθρα