Σχεδιάζοντας πάρκα αποκατάστασης τοπίου ή αλλάζοντας πολιτική διαχείρισης αποβλήτων;

31 Ιουλίου 2020

Το θέμα των απορριμμάτων είναι από τα μεγαλύτερα που απασχολούν τις σύγχρονες κοινωνίες. Το Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων πρόσφατα ανακοίνωσε την έναρξη του επενδυτικού προγράμματος με την επωνυμία «Περιβαλλοντικές Υποδομές: Ενίσχυση Εγκαταστάσεων Διαχείρισης Αποβλήτων», μέσω του οποίου προβλέπεται η χρηματοδότηση επενδυτικών σχεδίων πολύ μικρών, μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων.

Μεταξύ άλλων το πρόγραμμα ορίζει την ενίσχυση της περιβαλλοντικής εισφοράς (τέλος ταφής), με απορρόφηση από το Πράσινο Ταμείο, όπου σε ποσοστό 50% θα κατανέμεται σε δράσεις διαχείρισης απορριμμάτων και προστασίας του περιβάλλοντος. Ως τέτοιες δράσεις αναφέρονται και οι αποκαταστάσεις υποβαθμισμένων τοπίων, δηλαδή όλων εκείνων των περιοχών που δημιουργούν όχληση αισθητική στον άνθρωπο και παράλληλα έχουν δυσμενείς συνέπειες στο περιβάλλον (ανοιχτές ή κλειστές ανεξέλεγκτες χωματερές, λατομεία, ρέματα κ.τ.λ.).

Σήμερα υπάρχουν 18 ενεργοί Χώροι Ανεξλέλγκτης Διάθεσης Απορριμάτων (ΧΑΔΑ) και 23 μη αποκατεστημένοι. Στόχος της κυβέρνησης είναι μέχρι το τέλος του 2022 να έχουν αποκατασταθεί οι παράνομες χωματερές.

Τα έργα τεχνικής ανάπλασης υποβαθμισμένων περιοχών, από τη φύση τους αποτελούν αντικείμενο περιβαλλοντικής μελέτης και προβληματισμού και απαιτούν ειδικούς χειρισμούς προκειμένου για την επιτυχή επανένταξή τους στο περιβάλλον μιας περιοχής. Αξιολογώντας και αναλύοντας τους φυσικούς, οικολογικούς και κοινωνικούς παράγοντες, προτείνουν τον κατάλληλο σχεδιασμό και επιλογή φυτικού υλικού, με τρόπο που να συνδυάζει ταυτόχρονα τη λειτουργικότητα και την αισθητική για την καλύτερη αξιοποίηση του χώρου.

Στόχος τους είναι η αισθητική και οικολογική ένταξη της νέας λειτουργίας στο περιβάλλον και η σταθεροποίηση του τεχνητού εδαφικού υποστρώματος, με απώτερο στόχο την επανεγκατάσταση της βλάστησης στο «εδαφικό» στρώμα επικάλυψης των απορριμμάτων ως φαινομένου πρωτογενούς φυτικής διαδοχής. Το σχέδιο αποκατάστασης δεν προσανατολίζεται μόνο στο να «κρύψει» τα απορρίμματα αλλά κυρίως στο να δημιουργήσει αισθητικά ευχάριστες νέες λειτουργίες ενεργού και παθητικής αναψυχής, με μεθόδους υποβοήθησης του φυσικού εποικισμού σε χλωρίδα και πανίδα (κυρίως πτηνοπανίδα, εντόμων, ερπετών, μικρών θηλαστικών κλπ).

Δημιουργείται βέβαια η ανησυχία στις μέρες μας για το εάν σχεδιάζοντας πάρκα αποκατάστασης τοπίου αντιμετωπίζεται το θέμα της σύγχρονης διαχείρισης απορριμμάτων. Λαμβάνοντας υπόψη το παράδειγμα της Δανίας, η οποία ως χώρα πιο ανεπτυγμένη από την Ελλάδα, με περισσότερα και «δυσκολότερα» σκουπίδια, διαθέτει το 11% για θάψιμο ή κάψιμο, αξιοποιώντας το υπόλοιπο 89% των απορριμμάτων. Το όφελος, περιβαλλοντικό και οικονομικό, που προκύπτει από όλη αυτή τη διαδικασία είναι ανυπολόγιστης αξίας.

Τι κάνουμε λοιπόν; Χώρους Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) και αποκαταστάσεις παλαιών χωματερών ή εργοστάσια διαλογής, ανακύκλωσης, διαχείρισης και κομποστοποίησης;

Σύμφωνα με τις τελευταίες εξελίξεις περί διαχείρισης απορριμμάτων, απώτερος σκοπός είναι οι ΧΥΤΑ να μετατραπούν σταδιακά σε ΧΥΤΥ, δηλαδή χώροι υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων. Πλέον, η δυνατότητα διαλογής, ανακύκλωσης και διάθεσης μόνο οργανικών υπολειμμάτων στο έδαφος, ανακτώντας χαρτί, πλαστικό, μέταλλο, γυαλί, κομπόστ και ενέργεια από βιοαέριο, αποτελεί επιτακτικό καθήκον απέναντι στη φύση και στο μέλλον.

Η αποκατάσταση συνεπώς είναι μια μέθοδος επίλυσης ενός μακροχρόνιου προβλήματος που προέκυψε από κακή διαχείριση του παρελθόντος. Δεν αποτελεί όμως λύση για το μέλλον ούτε άλλοθι για τη συνέχιση διάθεσης απορριμμάτων στη γη. Απαιτείται συνδυαστική και ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του προβλήματος.

Η «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλος του ομίλου «ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ», από το στάδιο εκπόνησης των μελετών – οικοδομικών και αρχιτεκτονικής τοπίου – μέχρι τη διαχείριση και επίβλεψη των τεχνικών έργων, διερευνά μεθόδους και πρακτικές για την ορθολογιστική λειτουργία των ΜΕΑ (Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων) αλλά και την αξιοποίηση των υφιστάμενων χώρων ταφής, διαθέτοντας άριστη κατάρτιση σε θέματα νομοθεσίας και τεχνικών προδιαγραφών και παρέχοντας στους πελάτες της οποιαδήποτε ολοκληρωμένη τεχνική και συμβουλευτική υπηρεσία για το παραπάνω θέμα.

Συντάκτρια: Αντιγόνη Μηλώση | Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχανικός Δ.Π.Θ., MLA Αρχιτεκτονική Τοπίου Α.Π.Θ. | Τομέας Μελετών Εφαρμογής Τεχνικών Έργων

Τελευταία άρθρα