Κάθε ένας από εμάς, βιώνει καθημερινά την ταχύτητα με την οποία αλλάζουν, εξελίσσονται και αναδιαμορφώνονται τα δεδομένα γύρω του. Ο κόσμος μας προσπαθεί να ισορροπήσει παγιωμένες καταστάσεις και ριζικές αλλαγές μαζί με άλλα μικρά βήματα σε όλους τους τομείς. Μια τέτοια ισορροπία προσπαθεί να επέλθει και στα ζητήματα φύλου, με το γυναικείο να μην έχει σταματήσει να αγωνίζεται και να διεκδικεί, γι’ αυτό λοιπόν έχει ενδιαφέρον να ρίξουμε μια ματιά σαν μηχανικοί και όχι μόνο, στις γυναίκες αρχιτέκτονες.

Αν και ο ρόλος του αρχιτέκτονα υπάρχει από τις απαρχές της ιστορίας του ανθρώπου, το επάγγελμα του αρχιτέκτονα μηχανικού επισημοποιήθηκε στις αρχές του 19^ου αιώνα με την ίδρυση σχολών αρχιτεκτονικής και τα πρώτα επίσημα σωματεία.  Καθ’ όλη την ιστορία, σχεδόν αποκλειστικά τον τίτλο αυτό είχαν μόνο άντρες και παρόλο που οι γυναίκες ασκούσαν επιρροή στο σχεδιασμό και την εμφάνιση κατοικιών αλλά και δημοσίων κτιρίων, όπως σχολεία και ξενοδοχεία, η συμμετοχή τους στην αρχιτεκτονική ήταν ερασιτεχνική μέχρι και τα τέλη του 19^ου αιώνα με την πρώτη φοιτήτρια, την Signe Hornborg να αποφοιτά το 1890 στη Φιλανδία με «ειδική άδεια» και χωρίς να υπάρχει κανένα στοιχείο μετέπειτα άσκησης του επαγγέλματος. Σταδιακά άρχισαν να εισάγονται γυναίκες και στα υπόλοιπα πανεπιστήμια του κόσμου και έτσι έχουμε στην Ελλάδα την πρώτη απόφοιτο της αρχιτεκτονικής σχολής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου το 1923.

Η συμβολή των γυναικών μπορεί να ήταν για πολλά χρόνια αφανής αλλά δεν έπαυε να είναι καθοριστική σε όλους τους τομείς της αρχιτεκτονικής, από την μεγάλη κλίμακα όπως αυτή του πολεοδομικού σχεδιασμού μέχρι τη μικρή κλίμακα της ιδιωτικής κατοικίας αλλά και την έρευνα, τη διδασκαλία και την ιστοριογραφία. Στην Αμερική έχουμε την πρώτη γυναίκα πρύτανη σε αρχιτεκτονική σχολή το 1980 (την M. Rosaria Piomelli), ωστόσο το πρώτο βραβείο Pritzker απονεμήθηκε σε γυναίκα μόλις το 2004 με τον τίτλο να απονέμεται στην γνωστή Zaha Hadid. Αυτό το γεγονός από μόνο του αποτελεί αφορμή για προβληματισμό.

Αν και στην αρχή το ποσοστό των γυναικών που επιλέγαν τις αρχιτεκτονικές σχολές ήταν μικρό, με το πέρασμα των χρόνων αυτό αυξήθηκε και μιλώντας για την χώρα μας, στο ΕΜΠ,  από το 1923 μέχρι το 1949 είχαμε μόνο 26 απόφοιτες ενώ από το 1960 μέχρι το 1965 είχαμε 170 και στη συνέχεια τα νούμερα εκτινάχθηκαν. Ωστόσο οι έρευνες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια σε όλο τον κόσμο δείχνουν, πως ενώ περίπου το 50% των αποφοίτων αρχιτεκτονικής είναι γυναίκες, το ποσοστό που ασκεί το επάγγελμα να είναι πολύ μικρότερο.

Το γεγονός αυτό απορρέει από ένα σύνολο παραγόντων οι οποίοι αποδυναμώνονται όσο οι κοινωνίες μας εξελίσσονται και ευελπιστούμε όλοι μια μέρα να εξαλειφθούν. Ο αρχιτέκτονας έχει δυστυχώς ακόμα το στίγμα του «ανδροκρατούμενου» επαγγέλματος.  Ένας βασικός παράγοντας είναι το μισθολογικό χάσμα, το οποίο έχει μειωθεί αλλά είναι ακόμα υπαρκτό, με πρόσφατες έρευνες σε μεγάλα αρχιτεκτονικά γραφεία της Αγγλίας να συμπεραίνουν ποσοστό μέχρι και 16,5%. Έχουμε έτσι γυναίκες να στρέφονται σε άλλα επαγγέλματα με καλύτερες απολαβές όπου νιώθουν ότι εκτιμάται περισσότερο η δουλειά τους σε σύγκριση με τον κλάδο της αρχιτεκτονικής. Εκτός αυτού, υπάρχει έλλειψη γυναικών στις ηγετικές θέσεις, παραμένει το δίπολο της μητέρας-επαγγελματία στο προσκήνιο και δεν παύουν να υπάρχουν σεξιστικές διακρίσεις και συμπεριφορές.

Η αρχιτεκτονική είναι ένα απαιτητικό επάγγελμα το οποίο όμως αγκαλιάζει τη δημιουργικότητα και την ικανοποίηση της επίλυσης προβλημάτων. Όταν η ομάδα ενός έργου αποτελείται εξίσου από άνδρες αλλά και γυναίκες, υπάρχουν περισσότερες και διαφορετικές οπτικές που συμβάλλουν στην αύξηση της δημιουργικότητας αλλά και οδηγούν σε πιο πρωτοποριακές ιδέες για την αντιμετώπιση προβλημάτων στο σχεδιασμό. Εκτός αυτού, οι μικτές ομάδες τείνουν να είναι πιο ισορροπημένες και δυναμικές και να έχουν μεγαλύτερη παραγωγικότητα από την αρχή ενός πρότζεκτ μέχρι το τέλος του.

Ο κλάδος της αρχιτεκτονικής περιστρέφεται γύρω από τον άνθρωπο και τις κοινωνίες στις οποίες ζει και εξελίσσεται, με τη γυναίκα να αποτελεί κομμάτι τους. Τί πιο λογικό λοιπόν να παραχθεί ένα πιο ολοκληρωμένο και επιτυχές αποτέλεσμα λοιπόν, όταν σε όλη τη διαδικασία που έχει προηγηθεί, η γνώμη, οι οπτικές, οι εμπειρίες και οι ανάγκες της λαμβάνονται υπ’ όψη και αντικατοπτρίζονται στο σχεδιασμό. Μια εταιρία ή ένα γραφείο μπορεί να ανταπεξέλθει καλύτερα στις ανάγκες της κοινωνίας όταν μπορεί και ενεργά να την εκπροσωπήσει.

Η αρχιτεκτονική χρειάζεται τις γυναίκες. Και παρά τις όλες δυσκολίες, οι γυναίκες συνεχίζουν να δίνουν το παρόν,  να κατακτούν, να οραματίζονται και να δημιουργούν στην αρχιτεκτονική. Για να δούμε την κοινωνία να αλλάζει προς το καλύτερο, πρέπει να αποτυπωθεί δίκαια η συμβολή τους, να δουν οι άνθρωποι τη δύναμη άλλα και τις δυνατότητες τους και να τις αντιμετωπίζουν ως ίσες. Είμαστε σε καλό δρόμο αλλά και σε θέση να πάμε κάθε μέρα ένα βήμα παραπέρα.

Η «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες», παρακολουθώντας ανελλιπώς τις εξελίξεις και παραμένοντας ενημερωμένη σε σχέση με τις διαθέσιμες τεχνικές λύσεις στον χώρο των κατασκευών, είναι στη διάθεσή σας για να σας παρέχει οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση για τον βέλτιστο σχεδιασμό των έργων σας.

Σύνταξη: Βασιλική Αγοροπούλου / Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχανικός / Τομέας Μελετών & Αδειοδοτήσεων Επιχειρήσεων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος

Πηγές: https://archinect.com/features/article/150163865/the-gender-pay-gap-in-architecture

https://www.femarch.gr/

Photo: ανακτήθηκε στις 08/03/2024 από https://www.archdaily.com/982680/is-it-time-for-architects-to-unionize