Σε ΦΕΚ η αναθεώρηση του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Κεντρικής Μακεδονίας

Δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ η απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας με την οποία εγκρίνεται η αναθεώρηση του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Κεντρικής Μακεδονίας (ΦΕΚ 485/Δ/20.08.2020), αντικαθιστώντας το προγενέστερο Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης της ίδιας Περιφέρειας (ΦΕΚ 218/Β/6.02.2004). Παράλληλα, εγκρίνεται και Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού.

Ο Στρατηγικός στόχος του αναθεωρημένου Πλαισίου είναι η ενίσχυση της γεωοικονομικής θέσης της Περιφέρειας στα Βαλκάνια και τις Παρευξείνιες χώρες και του αντίστοιχου ρόλου της Θεσσαλονίκης. Ο διεθνής προσανατολισμός της Περιφέρειας προτείνεται να στηριχθεί σε δραστηριότητες υπερεθνικής εμβέλειας οι οποίες διακρίνονται σε:

1. Δραστηριότητες με ήδη ισχυρό διεθνή προσανατολισμό, όπως Υπηρεσίες διαμετακόμισης – Χονδρεμπορίου – Εξόρυξης – Τουρισμού
   1. Δραστηριότητες με σαφείς τάσεις εξωστρέφειας: Μεταφορά ενέργειας – Νέες μορφές Τουρισμού – Υπηρεσίες προς τις επιχειρήσεις – Έρευνα και τεχνολογία – Υπηρεσίες όπως ανώτατη εκπαίδευση , περίθαλψη – Προσέλκυση εδρών διεθνών οργανισμών και στο
   1. Πολιτιστικό απόθεμα (π.χ. Άγιον Όρος)

Ως βασικές προϋποθέσεις για την επίτευξη του παραπάνω στρατηγικού στόχου τίθενται μεταξύ άλλων:

1. Η διευκόλυνση Παραγωγικών δραστηριοτήτων εθνικής και περιφερειακής εμβέλειας και μεγάλων επενδύσεων, μέσω κατάλληλων χωρικών ρυθμίσεων, σε τομείς όπως η μεταποίηση, η εφοδιαστική αλυσίδα (logistics), ο τουρισμός, οι μεταφορές και η καινοτομία.
2. Η ενίσχυση της εξωστρέφειας σε επίπεδο εξαγωγών και προσέλκυσης Ξένων Άμεσων Επενδύσεων
3. Η ολοκλήρωση σημαντικών διεθνών δικτύων μεταφορών, ενέργειας και τηλεπικοινωνιών

Πέραν του στρατηγικού στόχου, το Πλαίσιο στοχεύει γενικότερα στην προώθηση της εδαφικής συνοχής της ΠΚΜ και τον περιορισμό των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων, στη βιώσιμη διαχείριση φυσικών και ανθρωπογενών πόρων της ΠΚΜ, στην προστασία φυσικού και αγροτικού περιβάλλοντος και τοπίου, στο χωρικό συντονισμό πολιτικών και προγραμμάτων εθνικού και περιφερειακού επιπέδου που επηρεάζουν την περιφέρεια και τέλος στο συντονισμό και την καθοδήγηση των υποκείμενων χωρικών σχεδίων.

Με βάση τα παραπάνω, καθορίζονται οι Ευρύτερες Αναπτυξιακές Ζώνες της Περιφέρειας οι οποίες περιλαμβάνουν Ζώνες Γεωργίας, Κτηνοτροφίας- Πτηνοτροφίας, Υδατοκαλλιεργειών-Αλιείας, Μεταποίησης και Τουρισμού με τις ειδικότερες κατευθύνσεις για την κάθε μια από αυτές. Αντιστοίχως ορίζονται και τέσσερις (4) Αναπτυξιακές Χωρικές Ενότητες (Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, Ορεινή – Ημιορεινή Ζώνη, Παράκτια Ζώνη και Πεδινή μη παράκτια).

Παράλληλα, τίθενται οι κατευθύνσεις χωρικής οργάνωσης που περιλαμβάνουν την ιεράρχηση του οικιστικού δικτύου (ενίσχυση μητροπολιτικού ρόλου της Θεσσαλονίκης και διακριτοί ρόλοι λοιπών αστικών κέντρων), προτεραιότητες για την προστασία, διατήρηση και ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς (βιοποικιλότητα, προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή, διαχείριση υδάτων, διαχείριση αποβλήτων κ.α), ειδικές κατευθύνσεις για το τοπίο (Ολύμπου, παράκτια Χαλκιδική, υποζώνη Ελιάς, δρόμοι κρασιού κ.ά.) και τέλος τη χωρική οργάνωση των παραγωγικών δραστηριοτήτων .

Αξίζει να σημειωθεί ότι στο αναθεωρημένο Περιφερειακό Πλαίσιο έχουν ενσωματωθεί αναγκαία στοιχεία από τα νέα Σχέδια της Εθνικής Στρατηγικής για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή (ΕΣΠΚΑ) και το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), καθώς και για τη συμβολή στη διαχείριση του ζητήματος της απολιγνιτοποίησης.

Ακολουθούν συνοπτικά οι γενικότερες κατευθύνσεις χωρικής οργάνωσης οι οποίες αφορούν στον πρωτογενή τομέα, τη μεταποίηση, την εφοδιαστική αλυσίδα και τον τουρισμό και οι οποίες εξειδικεύονται ανάλογα με την αναπτυξιακή χωρική ενότητα αλλά και την ευρύτερη αναπτυξιακή ζώνη.

Α. Πρωτογενής Τομέας

• Κατάργηση των παρεκκλίσεων της εκτός σχεδίου δόμησης εντός της Ζώνης Γεωργίας – Εγκαταστάσεις άλλων τομέων χωροθετούνται μόνο υπό την προϋπόθεση ότι λειτουργούν συμπληρωματικά στον πρωτογενή τομέα π.χ. μεταποίηση αγροτικών προϊόντων ή αγροτουρισμός.
• Απαγόρευση χωροθέτησης κατοικίας στις αρδευόμενες περιοχές.
• Κατηγοριοποίηση της αγροτικής γης βάσει της κείμενης νομοθεσίας.
• Δημιουργία Κτηνοτροφικών Πάρκων.
• Δημιουργία Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργιών (ΠΟΑΥ) – Υπό προϋποθέσεις συνύπαρξη κλάδων όπως ο τουρισμός – εξόρυξη και ιχθυοκαλλιέργειες (κατάλληλες αποστάσεις ).
• Προστασία εκτάσεων υψηλής παραγωγικότητας εφόσον διατηρούν τέτοια χαρακτηριστικά.
• Προστασία αρδευόμενης γης και διευθετήσεις έναντι άλλων πιέσεων.
• Επανασυγκρότηση των οικονομικών συνδέσεων γεωργίας, μεταποίησης και εφοδιαστικής και διευθέτηση των μεταξύ τους συγκρούσεων χρήσεων.

Β. Μεταποίηση

Ο βασικός στόχος είναι η δημιουργία Οργανωμένων Υποδοχέων Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων με σκοπό την μετεγκατάσταση υφιστάμενων ή και εγκατάσταση νέων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων για τον περιορισμό της εκτός σχεδίου δόμησης.

Ειδικότερα προβλέπεται:

• Στήριξη της μεταποίησης εθνικής και περιφερειακής εμβέλειας στις σημερινές ζώνες συγκέντρωσής της (Δυτική Περιαστική Θεσσαλονίκη, Κιλκίς, Δυτική Κεντρική Μακεδονία) με εκσυγχρονισμό ή και επέκταση των υφιστάμενων μεγάλων εγκαταστάσεων, και κορεσμένων Βιομηχανικών Πάρκων (π.χ. επέκταση ΒΙΠΕ Σίνδου προς τα δυτικά, ζώνη επέκτασης στην περιοχή των Σερρών).
• Ανάπτυξη νέων Οργανωμένων Υποδοχέων Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων του Ν.3982/2011.
• Εξυγίανση των υφιστάμενων Άτυπων Βιομηχανικών Ζωνών (ΑΒΖ) μέσω ανάπτυξης Επιχειρηματικών Πάρκων Εξυγίανσης ή Μεμονωμένων Μεγάλων Μονάδων.
• Προώθηση νέων επενδύσεων – Αποδεκτή η αναζήτηση και νέων περιοχών υποδοχής, συμβατών με τις γενικότερες χωρικές προτεραιότητες του αναθεωρημένου Πλαισίου, δεδομένου ότι το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τη Βιομηχανία είναι παρωχημένο.
• Πλήρης εφαρμογή της Νομοθεσίας SEVESO
• Παρουσία μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στον οικιστικό ιστό, εφόσον αυτό είναι αποδεκτό με βάση την περιβαλλοντική νομοθεσία, και με επανεξέταση του συστήματος των βαθμίδων όχλησης.
• Ίδρυση νέων μεταποιητικών δραστηριοτήτων χαμηλής όχλησης σε περιοχές μεικτών χρήσεων με παράλληλη προστασία του περιβάλλοντος (ιδιαίτερα όπου υπάρχει κατάλληλο κενό κτηριακό απόθεμα και ειδικότερα βιομηχανικό).
• Υπό όρους η παραμονή ή η νέα εγκατάσταση μικρών μεταποιητικών δραστηριοτήτων τυποποίησης αγροτικών προϊόντων ή άλλων κλάδων σε περιοχές εντός Ορεινής και Πεδινής Ευρύτερης Ζώνης (ισχύουν οι κατευθύνσεις του Ειδικού ΠΧΣΑΑ της Βιομηχανίας για μείωση του επιτρεπόμενου Συντελεστή Δόμησης και κατάργηση των παρεκκλίσεων).
• Οργάνωση των μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων σε περιοχές όπου ήδη υπάρχουν τάσεις συγκέντρωσης σε επιχειρηματικά πάρκα χωρίς να αποκλείεται η παραμονή τους στις υφιστάμενες θέσεις.
• Μετατροπή υφιστάμενων μονάδων μεγάλης κλίμακας σε Επιχειρηματικά Πάρκα Μεμονωμένης Μεγάλης Μονάδας.

Γ. Εφοδιαστική Αλυσίδα

Ως βασικός στόχος η ορίζεται η ανάπτυξη του Λιμένα Θεσσαλονίκης και η οργάνωση των άτυπων συγκεντρώσεων logistics και χονδρεμπορίου/αποθήκευσης δυτικά και βορειοδυτικά της Πόλης, σε πόλο Συνδυασμένων Εμπορευματικών Μεταφορών στην τομή των αξόνων Εγνατίας Οδού και ΠΑΘΕ.

Ειδικότερα προβλέπεται :

• Δημιουργία Οργανωμένων Υποδοχέων Μεταποιητικών και Επιχειρηματικών Δραστηριοτήτων, Εμπορευματικών Κέντρων και ζωνών Χονδρεμπορίου στις άτυπες συγκεντρώσεις σημαντικών επενδύσεων.
• Αναδιοργάνωση του εμπορευματικού κέντρου του Προμαχώνα Σερρών.
• Αξιοποίηση ακινήτων που παρουσιάζουν δυνατότητες διαμεταφοράς (συνδέονται με το οδικό δίκτυο και δύνανται να συνδεθούν με το σιδηροδρομικό δίκτυο) για τη χωροθέτηση δραστηριοτήτων εφοδιαστικής αλυσίδας.

Δ. Τουρισμός

• Ενθάρρυνση των οργανωμένων μορφών ανάπτυξης του τουρισμού και περιορισμό της άναρχης εκτός σχεδίου δόμησης.
• Ανάπτυξη της οργανωμένης τουριστικής κατοικίας και εξυγίανση υφιστάμενων άναρχων συγκεντρώσεων παραθεριστικής κατοικίας.
• Διευκόλυνση επενδύσεων όπως τα Σύνθετα Τουριστικά Καταλύματα
• Δημιουργία διαδρομών οικοτουρισμού-τουρισμού φύσης 
• Ολοκληρωμένη Διαχείριση Παράκτιας Ζώνης- διατήρηση επαρκούς μεγέθους φυσικών περιοχών κατά μήκος του παράκτιου μετώπου, περιορισμός της εκτός σχεδίου παραθεριστικής κατοικίας και οριοθέτηση των οικιστικών θυλάκων.
• Σε περίπτωση σημειακής χωροθέτησης τουριστικών καταλυμάτων σε εκτός σχεδίου περιοχές ως ελάχιστη επιφάνεια ορίζονται τα δέκα (10) στρέμματα και μέγιστη πυκνότητα 8,9 και 10 κλίνες ανά στρέμμα για ξενοδοχεία 5,4 και 3 αστέρων αντίστοιχα (περιοχές αναπτυγμένες, αναπτυσσόμενες και ενδεικνυόμενες για εναλλακτικές μορφές τουρισμού) (οι όροι αυτοί δεν ισχύουν για τουριστικές επενδύσεις στις οποίες έχει εγκριθεί οικοδομική άδεια ή έχει υποβληθεί ο φάκελος περιβαλλοντικών όρων πριν τη δημοσίευση του πλαισίου).

Τέλος, για την εφαρμογή των κατευθύνσεων του Περιφερειακού Πλαισίου προωθείται η μαζική εκπόνηση Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων σταδιακά σε όλη την Περιφέρεια με έναρξη εντός του 2020 (σήμερα είναι σε ισχύ μόνο 47 αντίστοιχα Σχέδια-ΓΠΣ ή ΣΧΟΟΑ- από τις 172 Δημοτικές Ενότητες της Κεντρικής Μακεδονίας).

Τα στελέχη της «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλους του Ομίλου «ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ», με σημαντική δραστηριότητα ως σύμβουλοι και μελετητές ποικίλων project, παρακολουθούν επισταμένως τις αναπτυξιακές εξελίξεις και είναι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία και διευκρίνιση για τα ανωτέρω θέματα και την άρτια τεχνική υποστήριξη των έργων σας.

Συντάκτρια: Αυγουστάκη Δήμητρα | MPLAN Μηχανικός Χωροταξίας και Ανάπτυξης Α.Π.Θ., MSc |Τομέας Τεχνικής Υποστήριξης Επενδύσεων

Πηγή εικόνας: Αναθεώρηση του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού (ΦΕΚ 485/Δ/2020)