Με την κύρωση του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νίκος Ταγαράς», η χώρα αποκτά για πρώτη φορά ένα ενιαίο, συστηματικό κώδικα του ισχύοντος χωροταξικού και πολεοδομικού δικαίου. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στον χωρικό σχεδιασμό και τη δόμηση και απαντά σε παθογένειες δεκαετιών, με κοινωνική δικαιοσύνη και περιβαλλοντική ευθύνη.

Με στόχο να ενσωματώνεται πλέον απευθείας στον Κώδικα, κάθε νέα αλλαγή στη χωροταξική και πολεοδομική νομοθεσία θα διασφαλίζεται η συνοχή της νομοθεσίας και θα αποφεύγεται η επανάληψη του παλιού κατακερματισμού.

Ο Κώδικας με αριθμούς

Ο νέος Κώδικας αποτελείται από 477 άρθρα, οργανωμένα σε εννέα μέρη (Α’ έως Θ’), και συγκεντρώνει σε ένα ενιαίο κείμενο τις ισχύουσες ρυθμίσεις από νομοθετικά διατάγματα, προεδρικά διατάγματα, καθώς και βασιλικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις και πράξη νομοθετικού περιεχομένου. Η κατάρτισή του ολοκληρώθηκε έπειτα από μια πολυετή διαδικασία συλλογής, επεξεργασίας και συστηματοποίησης. Από την ψήφιση του, ο Κώδικας θα είναι άμεσα προσβάσιμος σε κάθε πολίτη.

Τι αλλάζει – και τι όχι

Κωδικοποίηση ουσίας: Ο Κώδικας δεν εισάγει νέους κανόνες δικαίου αλλά κωδικοποιεί αποκλειστικά το ισχύον δίκαιο, απαλείφοντας καταργημένες ή αντικρουόμενες διατάξεις και απλοποιώντας την πολυνομία.

Ενιαίο σημείο αναφοράς: Η διάσπαρτη νομοθεσία ενοποιείται, μειώνοντας τις αντικρουόμενες ερμηνείες, τη γραφειοκρατία, τον δικαστικό φόρτο και τις καθυστερήσεις σε επενδύσεις.

«Ζωντανό» εργαλείο: Σε αντίθεση με τον Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας του 1999, κάθε μελλοντική μεταβολή θα ενσωματώνεται απευθείας στον Κώδικα, ώστε να παραμένει διαρκώς επίκαιρος.

Τι δεν περιλαμβάνεται: Ειδικές νομοθεσίες (ΒΙ.ΠΕ., τουριστικές επιχειρήσεις, ΕΣΧΑΣΕ/ΕΣΧΑΔΑ), επιμέρους σχέδια πόλεων/μελέτες και εγκύκλιοι παραμένουν σε ισχύ στο δικό τους πλαίσιο.

Έναρξη ισχύος: Από τη δημοσίευση σε ΦΕΚ, χωρίς μεταβατικό διάστημα παράλληλης ισχύος ό,τι κωδικοποιείται καταργείται και γίνεται μέρος του Κώδικα.

Η δομή του Κώδικα σε 9 μέρη

• Μέρος Α’ – Χωρικός Σχεδιασμός: χωροταξικός & πολεοδομικός σχεδιασμός, ενεργός πολεοδομία, ειδικές περιπτώσεις πολεοδόμησης.
• Μέρος Β’ – Αστικές Αναπλάσεις & Πολεοδομικοί Μηχανισμοί: μεταφορά συντελεστή δόμησης, ζώνες κινήτρων, ενοποίηση ακάλυπτων.
• Μέρος Γ’ – Εφαρμογή Πολεοδομικών Σχεδίων: εισφορά σε γη/χρήμα, πράξεις εφαρμογής, απαλλοτριώσεις, κοινόχρηστοι χώροι.
• Μέρος Δ’ – Κανόνες Δόμησης & Χρήσης: γενικοί κανόνες δόμησης, εκτός σχεδίου δόμηση, ΖΟΕ, χρήσεις γης, δόμηση στις ακτές.
• Μέρος Ε’ – Πλαίσιο Δόμησης: οικοδομικές άδειες, Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου και έλεγχος δόμησης.
• Μέρος ΣΤ’ – Αυθαίρετη Δόμηση & Υπερβάσεις: αυστηροποίηση πλαισίου, υπερβάσεις και αλλαγές χρήσης (ν. 3843/2010).
• Μέρος Ζ’ – Επικίνδυνες Οικοδομές.
• Μέρος Η’ – Αστική Πολιτική & Εθνικές Στρατηγικές: αστική ανθεκτικότητα, οικιστικό απόθεμα, προσβασιμότητα, κλιματική αλλαγή.
• Μέρος Θ’ – Συλλογικά Όργανα & Μεταβατικές Ρυθμίσεις: Αρχιτεκτονικά Συμβούλια, επιτροπές προσβασιμότητας/αυθαιρέτων, μητρώο χωρικών μελετών.

Είμαστε στη διάθεσή σας

Η Delta Engineering και ο Όμιλος Σαμαράς & Συνεργάτες διαθέτουν εξειδικευμένη ομάδα μηχανικών στη χωροταξική και Πολεοδομική Νομοθεσία με πολυετή εμπειρία στη μελέτη και αδειοδότηση σύνθετων πολεοδομικών έργων. Είμαστε στη διάθεσή σας για να αξιοποιήσουμε από κοινού την ασφάλεια δικαίου και τη διαφάνεια που προσφέρει η κωδικοποίηση του νέου Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, αξιοποιώντας πλήρως τις δυνατότητες που ήδη προβλέπει το ισχύον δίκαιο.

Στην Ελλάδα, η ανάγκη για αποτελεσματική διαχείριση της υπερθέρμανσης στις αστικές περιοχές είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Το φαινόμενο της θερμικής αστικής νησίδας (Urban Heat Island – UHI) -που συνίσταται στην αυξημένη θερμοκρασία των αστικών περιοχών σε σχέση με τις γύρω αγροτικές περιοχές- είναι ένα από τα βασικά περιβαλλοντικά προβλήματα στις πόλεις, το οποίο εντείνεται λόγω της συνεχούς ανάπτυξης και της περιορισμένης παρουσίας φυσικών επιφανειών, όπως το πράσινο. Η χρήση ψυχρών υλικών αποτελεί μία από τις πιο υποσχόμενες λύσεις για την καταπολέμηση της υπερθέρμανσης και την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων.

Τα ψυχρά υλικά είναι υλικά που διαθέτουν την ικανότητα να αντανακλούν τη μεγαλύτερη ποσότητα της ηλιακής ακτινοβολίας και να εκπέμπουν τη θερμότητα που απορροφούν πίσω στο διάστημα. Αυτή η λειτουργία επιτυγχάνεται μέσω δύο βασικών μηχανισμών:

1. Υψηλό Albedo (ανακλαστικότητα): Το albedo ενός υλικού αναφέρεται στην ικανότητά του να αντανακλά την ηλιακή ακτινοβολία. Τα ψυχρά υλικά έχουν υψηλό albedo, το οποίο σημαίνει ότι ανακλούν περισσότερο ηλιακό φως και θερμότητα, σε αντίθεση με τα πιο σκοτεινά υλικά που την απορροφούν. Η υψηλή ανακλαστικότητα συμβάλλει στη μείωση της θερμοκρασίας των επιφανειών και της ατμόσφαιρας γύρω από αυτές.
2. Θερμική Εκπομπή (Thermal Emittance): Η θερμική εκπομπή είναι η ικανότητα του υλικού να εκπέμπει τη θερμότητα που απορροφά πίσω στο διάστημα με τη μορφή υπέρυθρης ακτινοβολίας. Τα ψυχρά υλικά έχουν υψηλή θερμική εκπομπή, η οποία τους επιτρέπει να αποβάλλουν γρήγορα τη θερμότητα που απορροφούν και να διατηρούν τη θερμοκρασία τους σε χαμηλότερα επίπεδα.

Η σύσταση των ψυχρών υλικών ποικίλλει, ωστόσο, συνήθως περιλαμβάνει ειδικά υποστρώματα ή επικαλύψεις που ενισχύουν τις ανακλαστικές τους ιδιότητες. Μερικά κοινά παραδείγματα περιλαμβάνουν:

• Ψυχρή Άσφαλτος: Οι παραδοσιακές ασφαλτικές επιφάνειες απορροφούν μεγάλο ποσοστό ηλιακής ενέργειας και μετατρέπουν τη θερμότητα σε ενέργεια που αποθηκεύεται στην επιφάνεια, αυξάνοντας την θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Τα ψυχρά ασφαλτικά υλικά ενσωματώνουν λευκές ή ανοιχτές χρωστικές ουσίες, που αυξάνουν το albedo και μειώνουν την απορρόφηση θερμότητας. Η ψυχρή άσφαλτος μπορεί να περιλαμβάνει πρωτογενείς ή δευτερογενείς χρωστικές (όπως η ταινία λευκής ασφάλτου) για να ενισχύσει την ανακλαστικότητά της.
• Ψυχρές Στέγες: Τα υλικά που χρησιμοποιούνται για ψυχρές στέγες περιλαμβάνουν επικάλυψη από λευκές ή ανοικτές χρωστικές ουσίες (όπως πολυουρεθάνη ή πολυμερικές επικάλυψεις), οι οποίες εμποδίζουν την απορρόφηση ηλιακής ενέργειας και μειώνουν τη θερμότητα του κτιρίου.
• Ψυχρά Υλικά Πεζοδρομίων: Στην κατασκευή πεζοδρομίων, χρησιμοποιούνται ερυθρές ή ανοιχτές χρωστικές, όπως η ψυχρή άμμος ή χαλίκι, για να αυξήσουν το albedo. Αυτά τα υλικά είναι ειδικά σχεδιασμένα για να ανακλούν περισσότερο φως και να μειώνουν την απορρόφηση θερμότητας από το έδαφος, συμβάλλοντας στη μείωση των θερμοκρασιών σε αστικές περιοχές.

Η χρήση ψυχρών υλικών στην Ελλάδα μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές βελτιώσεις, τόσο στην ενεργειακή απόδοση των κτιρίων όσο και στην ποιοτική αναβάθμιση του αστικού περιβάλλοντος.

• Εξοικονόμηση Ενέργειας: Όταν οι ψυχρές επιφάνειες αντικαθιστούν τις παραδοσιακές, μπορούν να μειώσουν τη θερμοκρασία του αέρα και να μειώσουν την ανάγκη για κλιματισμό στα κτίρια. Μια μελέτη του 2013 από τους Santamouris και Kolokotsa έδειξε ότι η εφαρμογή ψυχρών υλικών σε μεγάλες πόλεις μπορεί να μειώσει τις ανάγκες ψύξης κατά 20-30% στα κτίρια.

• Βελτίωση ποιότητας αέρα: Ο λιγότερο θερμαινόμενος ατμοσφαιρικός αέρας, μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, όπως το CO2, που παράγονται από τα συστήματα κλιματισμού, με ευνοϊκές επιπτώσεις στην δημόσια υγεία και την ποιότητα ζωής.

Συμπερασματικά, η χρήση των ψυχρών υλικών στην Ελλάδα μπορεί να προσφέρει σημαντικά περιβαλλοντικά και ενεργειακά οφέλη. Η ανακλαστικότητα και η θερμική εκπομπή των υλικών αυτών μειώνουν την θερμότητα και βοηθούν στην καλύτερη αξιοποίηση των φυσικών πόρων, κάνοντας τις πόλεις πιο βιώσιμες και πιο φιλικές προς το περιβάλλον.

Τα στελέχη της «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλους του Ομίλου «ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ», παρακολουθώντας στενά τις αναπτυξιακές εξελίξεις και έχοντας σημαντική εμπειρία ως σύμβουλοι και μελετητές ποικίλων project, είναι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία και διευκρίνιση για το παραπάνω θέμα καθώς και για ότι άλλο άπτεται και αφορά οποιαδήποτε ολοκληρωμένη τεχνική και συμβουλευτική υπηρεσία στον ιδιωτικό ή τον δημόσιο τομέα.

Σύνταξη: Αναστασία Κολικίδου / Διπλ. Πολιτικός Μηχανικός / Τομέας Τεχνικών Ελέγχων Ακινήτων & Μελετών και Αδειοδοτήσεων Έργων Εξυπηρέτησης Οχημάτων

Photο: ανακτήθηκε 16/07/2025 από https://ozinga.com/product/high-albedo-concrete/