Είναι γεγονός πως τα κτίρια έχουν τεράστιο αντίκτυπο στο περιβάλλον μέσω των υλικών δόμησης, της σπατάλης νερού, της αλλαγής χρήσης γης και κυρίως της χρήσης ενέργειας καθώς το δομημένο περιβάλλον καταναλώνει το 32% της παγκόσμιας ενέργειας. Για την αντιμετώπιση των αρνητικών αντίκτυπων της ανάπτυξης των κτιρίων έχουν αναπτυχθεί διάφοροι μέθοδοι για την προστασία του περιβάλλοντος όπως είναι το «Πράσινο Κτίριο» (Green Building) ή η «Πράσινη Ανάπτυξη»(Green development) έτσι ώστε να διασφαλίζεται μια διαδικασία περιβαλλοντικά υπεύθυνη και αποδοτική ως προς τους πόρους, καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής των κτιρίων, από την τοποθέτηση έως το σχεδιασμό, την κατασκευή, τη λειτουργία, τη συντήρηση, την ανακαίνιση, την κατεδάφιση τους.
Ο τρόπος που διασφαλίζεται κάτι τέτοιο είναι η ανάπτυξη προγραμμάτων πιστοποίησης κτιρίων το οποίο με τα χρόνια εξελίσσονται βελτιώνονται και εξαπλώνονται ανά τον κόσμο. Τα πιο διαδεδομένα και ταυτόχρονα τα πιο αξιόλογα συστήματα είναι τα παρακάτω:

BREEAM

Leadership in Environment and Ecosystem Design (LEED)

GSAS

Estidama Pearl Rating System

Πρόκειται για συστήματα Αξιολόγησης Ολικής Ποιότητας (TQA), όπου στα έργα απονέμονται βαθμοί για προαπαιτούμενες και προαιρετικές πιστωτικές μονάδες που ομαδοποιούνται σε διάφορες κατηγορίες. 

Πιο αναλυτικά παρουσιάζεται το κάθε σύστημα ξεχωριστά παρακάτω:

·        Βritish Building Research Establishment Environmental Assessment Method (BREEAM)
Αυτή η μέθοδος (BREEAM) κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1990 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Έχουν κυκλοφορήσει διεθνείς εκδόσεις για την πιστοποίηση έργων παγκοσμίως και το BREEAM International New Construction 2021 Version 6 είναι το πιο πρόσφατο. Η αξιολόγηση αυτού του συστήματος εκφράζεται ως ποσοστό επιτυχίας επί των συνολικών διαθέσιμων πόντων 30% για την βάση, 45% για Καλή, 55% για Πολύ Καλή, 70% για Άριστα και 85% για Εξαιρετικά. Οι κατηγορίες για νέα κατασκευαστικά έργα είναι Διαχείριση, Υγεία & Ευημερία, Ενέργεια, Μεταφορές, Νερό, Υλικά, Απόβλητα, Χρήση Γης & Οικολογία, Ρύπανση και Καινοτομία (BRE Global, 2016).

·        Leadership in Energy and Environmental Design (LEED). Το σύστημα αξιολόγησης Leadership in Energy and Environmental Design (LEED) κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1998 από το Συμβούλιο Πράσινων Κτιρίων των Ηνωμένων Πολιτειών (USGBC). Το LEED είναι το πιο κοινό και ευρέως χρησιμοποιούμενο σύστημα αξιολόγησης πράσινων κτιρίων. Η τελευταία έκδοση LEED V4.1 που κυκλοφόρησε το 2019 έχει τέσσερα επίπεδα πιστοποίησης ανάλογα με τα κατώτατα όρια πόντων που επιτυγχάνονται: πιστοποίηση (40–49 βαθμοί), ασημί (50–59 βαθμοί), χρυσό (60–79 βαθμοί) και πλατίνα ( 80 βαθμοί και άνω). Υπάρχουν επτά κατηγορίες αξιολόγησης για την απόκτηση έως και 126 πιθανών πόντων (Zhang et. al, 2017)

·        Global Sustainability Assessment System (GSAS)
Το 2009 ένα ολοκληρωμένο σύστημα αξιολόγησης πράσινων κτιρίων με βάση τις επιδόσεις GSAS, ιδρύθηκε από τον Οργανισμό Έρευνας και Ανάπτυξης του Κόλπου (GORD) στο Κατάρ. Το Παγκόσμιο Σύστημα Αξιολόγησης Αειφορίας (GSAS) διαμορφώθηκε με βάση τις βέλτιστες πρακτικές από τα πιο καθιερωμένα παγκόσμια συστήματα αξιολόγησης, συμπεριλαμβανομένων, ενδεικτικά, τα BREEAM (Ηνωμένο Βασίλειο), LEED (Ηνωμένες Πολιτείες), GREEN GLOBES (Καναδάς), CEPAS (Χονγκ Κονγκ), CASBEE ( Ιαπωνία), και το International SBTOOL. Το GSAS έχει 8 κατηγορίες και μπορεί να επιτευχθεί πιστοποίηση από  1 έως 6 Αστέρων.

·       Το Estidama , το οποίο στα Αραβικά σημαίνει βιωσιμότητα, είναι επίσης γνωστό και ως Pearl Rating System. Αναπτύσσεται κυρίως χρησιμοποιώντας στοιχεία LEED και BREEAM αλλά εφαρμόζεται στις μοναδικές τοπικές ανάγκες και το περιβάλλον. Το Estidama Pearl Rating System ιδρύθηκε από το Συμβούλιο Αστικού Σχεδιασμού του Άμπου Ντάμπι (UPC) το 2010. Σύμφωνα με το Pearl Building Rating System (PBRS) υπάρχουν πέντε επίπεδα πιστοποιήσεων που μπορούν να ληφθούν ως εξής 1 Pearl (μόνο προαπαιτούμενα ), 2 Pearl ( προαπαιτούμενα πόντοι + 60 ), 3 Pearl ( προαπαιτούμενα + 85 πόντους ), 4 Pearl ( προαπαιτούμενα + 115 βαθμοί) και 5 Pearl  ( προαπαιτούμενα + 140 βαθμοί ). Οκτώ κατηγορίες είναι διαθέσιμες στο PBRS με 180 συνολικά διαθέσιμους πόντους.

Η πράσινη ανάπτυξη για ένα κτίριο αλλάζει τη δομή του, όπου είναι δυνατόν, καθώς και τη συντήρηση και τις πρακτικές για να διασφαλιστεί ότι αυτό βρίσκεται σε βιώσιμη κατάσταση. Τα παραπάνω συστήματα λειτουργούν ως εργαλεία για την επίτευξη μιας νέας παγκόσμιας στρατηγικής στην δόμησή. Την αειφόρο ανάπτυξη. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται η μείωση κάθε φορά των επιπτώσεων της κατασκευής κτιρίων στις ακόλουθες πτυχές: Περιβαλλοντολογικά, κοινωνικά και οικονομικά. Πρόκειται ίσως για μια μοναδική ευκαιρία να εξελίξουμε και να βελτιώσουμε την κληρονομιά που αφήνουμε στις επόμενες γενιές. 

Βιβλιογραφία:

Fenner R.A and Ryce T, (2007). A comparative analysis of two building rating systems. Part 1: Evaluation Engineering Sustainability, [Online], Vol. 161, pp. 55-63, Available at: https://www.icevirtuallibrary.com/doi/full/10.1680/ensu.2008.161.1.65 (accessed on: 27/04/2022)

Motau Adam, A comparative analysis of four rating systems, Available at: https://www.academia.edu/40190483/CHAPTER_1_Literature_Review (accessed on: 26/04/2022)

Ζhang Y, Wang j, Hu F and Wang Y, (2017). Comparism of evaluation standards for green building in China, Britain, United States: Renewable and Sustainable Energy Reviews. [Online], Vol. 68, part 1, pp. 262-271, Available at: http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1364032116306499 (Accessed on 26/04/2022)

https://en.wikipedia.org/wiki/Estidama (accessed on: 27/04/2022)

https://www.usgbc.org/leed (accessed on: 26/04/2022)

https://www.breeam.com/ (accessed on: 26/04/2022)

https://sustainable-infrastructure-tools.org/tools/global-sustainability-assessment-system/ (accesed on: 26/04/2022)

https://en.wikipedia.org/wiki/Global_Sustainability_Assessment_System (accessed om: 26/04/2022)

Τα στελέχη της «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες», συνεχώς δίπλα στις καινοτόμες τάσεις, είναι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία και διευκρίνιση για τα παραπάνω θέματα.

Σύνταξη: Αγγελική Κόλια / Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχανικός MSc / Τομέας Μελετών Εφαρμογής Τεχνικών Έργων

Πηγή εικόνας: Case Western Reserve University, Tinkham Veale University Center Cleveland / United States / 2014 – courtesy of Michelle Litvin Studio

https://www.archilovers.com/projects/183061/case-western-reserve-university-tinkham-veale-university-center.html

Με το μεγαλύτερο ποσοστό του πληθυσμού να είναι συγκεντρωμένο στον αστικό ιστό, είναι πλέον κοινός τόπος πως η βιώσιμη ανάπτυξη προϋποθέτει μια συνολικά διαφοροποιημένη θεώρηση της προσέγγισης, του σχεδιασμού και της αξιολόγησης των διαφόρων συστημάτων που τη διαμορφώνουν. Θα έλεγε κανείς πως πρόκειται για έννοια σχετικά απλή στη σύλληψη και την κατανόηση, μα ιδιαίτερα σύνθετη και πολύπλοκη στην εφαρμογή της, δεδομένων των πολυδιάστατων, αλληλένδετων και πολλές φορές συγκρουόμενων συνιστωσών, δράσεων και επιπτώσεων που τη χαρακτηρίζουν.

Οι μεταφορές, τόσο σε ευρύτερο γεωγραφικό επίπεδο, όσο και εντός του αστικού ιστού, διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην προσπάθεια επίτευξης ή, καλύτερα, προσέγγισης της βιωσιμότητας. Οι επιδράσεις του τομέα των μεταφορών σε όλες τις εκφάνσεις της αειφορίας οδηγούν στο συμπέρασμα πως η άμεση μετάβαση προς τη βιώσιμη προσέγγιση του σχεδιασμού των μεταφορών, που προωθείται τα τελευταία έτη, απαιτεί αναγκαία συνθήκη για τη μεταστροφή του κλίματος προς όφελος της βιωσιμότητας. Η προσέγγιση αυτή καλείται και μπορεί να συμβάλλει δυναμικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών, την άμβλυνση των αρνητικών επιπτώσεων των μεταφορών στην κοινωνία και το περιβάλλον και την αποδέσμευση των μεταφορών από την οικονομική άνθιση και δραστηριότητα.

Η βιώσιμη αστική κινητικότητα προϋποθέτει ολιστικό σχεδιασμό, απαλλαγμένο από τις αποσπασματικές ενέργειες και προσεγγίσεις του παρελθόντος. Προϋποθέτει ολοκληρωμένες στρατηγικές που μπορούν να ενθαρρύνουν την ομαλή στροφή προς καθαρότερους και πιο βιώσιμους τρόπους μεταφοράς. Τοποθετεί στην κορυφή της ατζέντας των πόλεων την προώθηση ήπιων μέσων μεταφοράς, με επίκεντρο τον άνθρωπο, αποδίδοντας ξεχωριστή προσοχή στην πεζή κυκλοφορία και το ποδήλατο, τη λειτουργικότητα και την ευελιξία που αρμόζει σε ένα αποτελεσματικό σύστημα δημόσιων μεταφορών. Ο ορθολογικός χωροταξικός σχεδιασμός φυσικά δεν αποτελεί λιγότερο σημαντικό παράγοντα σε αυτήν την προσπάθεια, παράλληλα με τη διαχείριση της κυκλοφορίας και της στάθμευσης και την αντιμετώπιση όλων των δυσμενών επιδράσεων που διαμορφώνει η συνεχώς αυξανόμενη κυκλοφορία του ΙΧ. Το σίγουρο είναι ότι, ως προς την κινητικότητα, η βιωσιμότητα μιας αστικής περιοχής συνδέεται άμεσα με την απεξάρτηση από το ΙΧ αυτοκίνητο και τη δυνατότητα δημιουργίας ενός πολυτροπικού περιβάλλοντος.

Τα παραπάνω στοιχεία αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους για έναν ολιστικό και αποτελεσματικό σχεδιασμό για τη βιώσιμη αστική κινητικότητα – ενός σχεδιασμού τα αποτελέσματα του οποίου γίνονται αντιληπτά σε όλους τους πολίτες, αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς τους, καθορίζουν την ποιότητα ζωής στην πόλη και το μέλλον των επόμενων γενεών.

Όσα αναφέρονται παραπάνω διαμορφώνουν τελικά τον πυρήνα των Σχεδίων Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ). Τα ΣΒΑΚ δύναται να αποτελέσουν ένα πολύτιμο εργαλείο στήριξης και ολοκληρωμένου σχεδιασμού για συντονισμένη δράση από τους φορείς λήψης αποφάσεων και τις αρμόδιες αρχές σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης. Η ενδελεχής ανάπτυξη ενός ΣΒΑΚ σε μια πόλη μπορεί να αποτελέσει καίρια κατευθυντήρια γραμμή για την προσέγγιση του οράματος της βιωσιμότητας και τη μετατόπιση του βάρους του σχεδιασμού προς τη σωστή κατεύθυνση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση στηρίζει το θεσμό των ΣΒΑΚ, στοιχείο που διαφαίνεται μέσα από μια σειρά ανακοινώσεων και οδηγιών που έχει δημοσιεύσει τα τελευταία έτη. Παρακολουθώντας κανείς το χρονικό των ευρωπαϊκών πολιτικών, η ενθάρρυνση για την υιοθέτησή τους και την εφαρμογή στον αστικό ιστό, καθώς και η ανάδειξη του ρόλου που καλούνται να διατελέσουν τα σχέδια κινητικότητας, αποτελούν το προϊόν μιας πολύχρονης διαδικασίας εσωτερικών διαβουλεύσεων, έρευνας, συζητήσεων, δημοσιεύσεων, συνεδρίων κλπ. Αντικείμενο αυτών αποτέλεσαν, μεταξύ άλλων, ζητήματα σχετικά με το ποιος είναι τελικά ο ρόλος των μεταφορών στην κοινωνία, ποιες είναι οι προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει η σύγχρονη πόλη, ποιες είναι οι βέλτιστες πρακτικές προς όφελος της βιώσιμης αστικής κινητικότητας, τί είναι τα ΣΒΑΚ, ποια είναι τα χαρακτηριστικά και οι βασικοί του στόχοι, καθώς και ένα ευρύτατο ακόμα φάσμα θεμάτων σχετικά με την αστική κινητικότητα και τα συστήματα μεταφορών.

Η δράση επομένως σε επίπεδο Ένωσης πρέπει να συμβάλει στην κοινή προσπάθεια, την κατεύθυνση των κρατών μελών και την καθοδήγησή τους. Ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο σε αυτή την πρωτοβουλία μπορούν να διαδραματίσουν τα ΣΒΑΚ πόλεων τα οποία έχουν ήδη εφαρμοστεί και τυγχάνουν γενικής αποδοχής και χαρακτηρισμού ως επιτυχημένα. Ωστόσο, πρέπει να υπογραμμισθεί πως για να είναι όσο το δυνατόν πιο αποτελεσματική και ευρεία η καθιέρωση ιδεών και εργαλείων που έχουν αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, θα πρέπει εκείνα να είναι προσαρμοσμένα στις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν σε κάθε κράτος μέλος και στη συνέχεια να προωθηθούν δραστήρια σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο.

Τα στελέχη της Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί, μέλους του Ομίλου «ΣΑΜΑΡΑΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ», στο πλαίσιο της διαρκούς κατάρτισης και επιμόρφωσής τους, είναι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε πληροφορία και διευκρίνιση για τα παραπάνω θέματα, εφαρμόζοντας και αξιοποιώντας όλες τις ισχύουσες νομοθετικές διατάξεις, με στόχο την υποστήριξη όλων των αναπτυξιακών στρατηγικών που παράγουν ατομική και συλλογική ευημερία και πρόοδο.

Σύνταξη: Αρετή Μπαντή | Διπλ. Πολιτικός Μηχανικός MSc | Τομέας Τεχνικού Ελέγχου Ακινήτων

Πηγή εικόνας: pinterest.com