Blog

Οι γυναίκες στην αρχιτεκτονική

8 Μαρτίου 2024

Κάθε ένας από εμάς, βιώνει καθημερινά την ταχύτητα με την οποία αλλάζουν, εξελίσσονται και αναδιαμορφώνονται τα δεδομένα γύρω του. Ο κόσμος μας προσπαθεί να ισορροπήσει παγιωμένες καταστάσεις και ριζικές αλλαγές μαζί με άλλα μικρά βήματα σε όλους τους τομείς. Μια τέτοια ισορροπία προσπαθεί να επέλθει και στα ζητήματα φύλου, με το γυναικείο να μην έχει σταματήσει να αγωνίζεται και να διεκδικεί, γι’ αυτό λοιπόν έχει ενδιαφέρον να ρίξουμε μια ματιά σαν μηχανικοί και όχι μόνο, στις γυναίκες αρχιτέκτονες.

Αν και ο ρόλος του αρχιτέκτονα υπάρχει από τις απαρχές της ιστορίας του ανθρώπου, το επάγγελμα του αρχιτέκτονα μηχανικού επισημοποιήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα με την ίδρυση σχολών αρχιτεκτονικής και τα πρώτα επίσημα σωματεία.  Καθ’ όλη την ιστορία, σχεδόν αποκλειστικά τον τίτλο αυτό είχαν μόνο άντρες και παρόλο που οι γυναίκες ασκούσαν επιρροή στο σχεδιασμό και την εμφάνιση κατοικιών αλλά και δημοσίων κτιρίων, όπως σχολεία και ξενοδοχεία, η συμμετοχή τους στην αρχιτεκτονική ήταν ερασιτεχνική μέχρι και τα τέλη του 19ου αιώνα με την πρώτη φοιτήτρια, την Signe Hornborg να αποφοιτά το 1890 στη Φιλανδία με «ειδική άδεια» και χωρίς να υπάρχει κανένα στοιχείο μετέπειτα άσκησης του επαγγέλματος. Σταδιακά άρχισαν να εισάγονται γυναίκες και στα υπόλοιπα πανεπιστήμια του κόσμου και έτσι έχουμε στην Ελλάδα την πρώτη απόφοιτο της αρχιτεκτονικής σχολής του Μετσόβιου Πολυτεχνείου το 1923.

Η συμβολή των γυναικών μπορεί να ήταν για πολλά χρόνια αφανής αλλά δεν έπαυε να είναι καθοριστική σε όλους τους τομείς της αρχιτεκτονικής, από την μεγάλη κλίμακα όπως αυτή του πολεοδομικού σχεδιασμού μέχρι τη μικρή κλίμακα της ιδιωτικής κατοικίας αλλά και την έρευνα, τη διδασκαλία και την ιστοριογραφία. Στην Αμερική έχουμε την πρώτη γυναίκα πρύτανη σε αρχιτεκτονική σχολή το 1980 (την M. Rosaria Piomelli), ωστόσο το πρώτο βραβείο Pritzker απονεμήθηκε σε γυναίκα μόλις το 2004 με τον τίτλο να απονέμεται στην γνωστή Zaha Hadid. Αυτό το γεγονός από μόνο του αποτελεί αφορμή για προβληματισμό.

Αν και στην αρχή το ποσοστό των γυναικών που επιλέγαν τις αρχιτεκτονικές σχολές ήταν μικρό, με το πέρασμα των χρόνων αυτό αυξήθηκε και μιλώντας για την χώρα μας, στο ΕΜΠ,  από το 1923 μέχρι το 1949 είχαμε μόνο 26 απόφοιτες ενώ από το 1960 μέχρι το 1965 είχαμε 170 και στη συνέχεια τα νούμερα εκτινάχθηκαν. Ωστόσο οι έρευνες που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια σε όλο τον κόσμο δείχνουν, πως ενώ περίπου το 50% των αποφοίτων αρχιτεκτονικής είναι γυναίκες, το ποσοστό που ασκεί το επάγγελμα να είναι πολύ μικρότερο.

Το γεγονός αυτό απορρέει από ένα σύνολο παραγόντων οι οποίοι αποδυναμώνονται όσο οι κοινωνίες μας εξελίσσονται και ευελπιστούμε όλοι μια μέρα να εξαλειφθούν. Ο αρχιτέκτονας έχει δυστυχώς ακόμα το στίγμα του «ανδροκρατούμενου» επαγγέλματος.  Ένας βασικός παράγοντας είναι το μισθολογικό χάσμα, το οποίο έχει μειωθεί αλλά είναι ακόμα υπαρκτό, με πρόσφατες έρευνες σε μεγάλα αρχιτεκτονικά γραφεία της Αγγλίας να συμπεραίνουν ποσοστό μέχρι και 16,5%. Έχουμε έτσι γυναίκες να στρέφονται σε άλλα επαγγέλματα με καλύτερες απολαβές όπου νιώθουν ότι εκτιμάται περισσότερο η δουλειά τους σε σύγκριση με τον κλάδο της αρχιτεκτονικής. Εκτός αυτού, υπάρχει έλλειψη γυναικών στις ηγετικές θέσεις, παραμένει το δίπολο της μητέρας-επαγγελματία στο προσκήνιο και δεν παύουν να υπάρχουν σεξιστικές διακρίσεις και συμπεριφορές.

Η αρχιτεκτονική είναι ένα απαιτητικό επάγγελμα το οποίο όμως αγκαλιάζει τη δημιουργικότητα και την ικανοποίηση της επίλυσης προβλημάτων. Όταν η ομάδα ενός έργου αποτελείται εξίσου από άνδρες αλλά και γυναίκες, υπάρχουν περισσότερες και διαφορετικές οπτικές που συμβάλλουν στην αύξηση της δημιουργικότητας αλλά και οδηγούν σε πιο πρωτοποριακές ιδέες για την αντιμετώπιση προβλημάτων στο σχεδιασμό. Εκτός αυτού, οι μικτές ομάδες τείνουν να είναι πιο ισορροπημένες και δυναμικές και να έχουν μεγαλύτερη παραγωγικότητα από την αρχή ενός πρότζεκτ μέχρι το τέλος του.

Ο κλάδος της αρχιτεκτονικής περιστρέφεται γύρω από τον άνθρωπο και τις κοινωνίες στις οποίες ζει και εξελίσσεται, με τη γυναίκα να αποτελεί κομμάτι τους. Τί πιο λογικό λοιπόν να παραχθεί ένα πιο ολοκληρωμένο και επιτυχές αποτέλεσμα λοιπόν, όταν σε όλη τη διαδικασία που έχει προηγηθεί, η γνώμη, οι οπτικές, οι εμπειρίες και οι ανάγκες της λαμβάνονται υπ’ όψη και αντικατοπτρίζονται στο σχεδιασμό. Μια εταιρία ή ένα γραφείο μπορεί να ανταπεξέλθει καλύτερα στις ανάγκες της κοινωνίας όταν μπορεί και ενεργά να την εκπροσωπήσει.

Η αρχιτεκτονική χρειάζεται τις γυναίκες. Και παρά τις όλες δυσκολίες, οι γυναίκες συνεχίζουν να δίνουν το παρόν,  να κατακτούν, να οραματίζονται και να δημιουργούν στην αρχιτεκτονική. Για να δούμε την κοινωνία να αλλάζει προς το καλύτερο, πρέπει να αποτυπωθεί δίκαια η συμβολή τους, να δουν οι άνθρωποι τη δύναμη άλλα και τις δυνατότητες τους και να τις αντιμετωπίζουν ως ίσες. Είμαστε σε καλό δρόμο αλλά και σε θέση να πάμε κάθε μέρα ένα βήμα παραπέρα.

Η «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες», παρακολουθώντας ανελλιπώς τις εξελίξεις και παραμένοντας ενημερωμένη σε σχέση με τις διαθέσιμες τεχνικές λύσεις στον χώρο των κατασκευών, είναι στη διάθεσή σας για να σας παρέχει οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση για τον βέλτιστο σχεδιασμό των έργων σας.

Σύνταξη: Βασιλική Αγοροπούλου / Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχανικός / Τομέας Μελετών & Αδειοδοτήσεων Επιχειρήσεων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος

Πηγές: https://archinect.com/features/article/150163865/the-gender-pay-gap-in-architecture

https://www.femarch.gr/

Photo: ανακτήθηκε στις 08/03/2024 από https://www.archdaily.com/982680/is-it-time-for-architects-to-unionize

Ακάλυπτοι χώροι οικοδομών

1 Μαρτίου 2024

Είναι πολύ συχνό φαινόμενο οι άνθρωποι να καταπατούν και να καταχράζονται κοινόχρηστους χώρους και κοιτώντας πιο συγκεκριμένα το παράδειγμα του ακάλυπτου μιας οικοδομής, σίγουρα μπορούμε να βρούμε αμέτρητες ιστορίες με διαφωνίες και διαπληκτισμούς. Τα προβλήματα ωστόσο που προκύπτουν κάθε φορά είναι επιλύσιμα, καθώς η νομοθεσία που έχει θεσπιστεί για το συγκεκριμένο τμήμα ενός ακινήτου περιγράφει όλα όσα μπορούν ή δε μπορούν να κάνουν οι ένοικοι. Με τη βοήθεια ενός μηχανικού λοιπόν, που θα ενημερώσει για την πολεοδομική νομοθεσία που ισχύει, μπορούν να προσδιοριστούν λεπτομερώς όσα επιτρέπονται για την διαμόρφωση και δόμηση του εκάστοτε ακαλύπτου είτε είναι σε νέα είτε σε παλιά οικοδομή.

 

Ας ξεκινήσουμε από τον ορισμό του υποχρεωτικού ακαλύπτου για να είναι ξεκάθαρο τι θα αφορά το σημερινό άρθρο.

Υποχρεωτικός ακάλυπτος χώρος του οικοπέδου είναι ο χώρος που δεν δομείται, (προκειμένου να μην χτιστεί μεγαλύτερο κομμάτι από το επιτρεπόμενο του εκάστοτε οικοπέδου) και διαμορφώνεται με την κατάλληλη φύτευση, ώστε να δημιουργείται ευνοϊκό μικροκλίμα, τόσο για το κτίριο όσο και για το οικοδομικό τετράγωνο.
Στον χώρο αυτό προστίθενται τα προκήπια , και κατά περίπτωση κάποιες ακόμα εξαιρέσεις διαμόρφωσης όπως τα φυτεμένα αίθρια.

Ο συγκεκριμένος χώρος πρέπει υποχρεωτικά να είναι προσπελάσιμος από  τους χώρους κοινής χρήσης του κτιρίου και να παραµένει χωρίς επίστρωση τουλάχιστον κατά τα 2/3 του ώστε να φυτεύεται.

Για να μπορούν να προσμετρηθούν τα εκάστοτε τετραγωνικά στη φύτευση πρέπει το έδαφος να μην έχει επίστρωση και να είναι τουλάχιστον 40 εκατοστά πάχους. Εκτός αυτού, μπορούν να προσμετρήσουν στη φύτευση

  • ασκεπείς κατασκευές για την υποδοχή στοιχείων νερού και οι πισίνες σε οποιοδήποτε επίπεδο.
  • καθώς και κατασκευές που επιβάλλονται μετά την ανεύρεση μνημείων, για την προστασία και ανάδειξή.

 

Οι διαμορφώσεις που επιτρέπονται σε γενικές γραμμές είναι οι εξής :

  • Η εκσκαφή ή η επίχωση του φυσικού εδάφους για συν – πλην 1,5 μέτρο  για τη διευκόλυνση της φυσικής απορροής ομβρίων υδάτων.
  • Η επίχωση ενός τμήματος μέχρι τη στάθμη του πεζοδρομίου ή η γεφύρωση, για να κατασκευαστεί είσοδος προσπέλασης στο κτίριο.
  • Οι κατασκευές, όπως σκάλες, κεκλιμένα επίπεδα (ράμπες),αντηρίδες, πεζούλια, βεράντες, φυτεύσεις και cours anglaises.

 

Σε ότι αφορά το χώρο κάτω από τον ακάλυπτο επιτρέπεται η κατασκευή δεξαμενών, η επέκταση υπόγειων ορόφων καθώς και οι πισίνες.

 

Εφόσον καλύπτονται κάποιες ακόμα προϋποθέσεις που αφορούν τα όρια του οικοπέδου επιτρέπονται επίσης :

  • Τοιχία για συγκράτηση του εδάφους, διαχωριστικοί τοίχοι ή τοίχοι που βοηθούν στη διαμόρφωση του περιβάλλοντα χώρου, πεζούλια, βεράντες, διαμορφώσεις εισόδων, φυτεύσεις, κουρ ανγκλαίζ (cours anglaises) καθώς και στοιχεία εξυπηρέτησης (πάγκοι, τραπέζια), άθλησης και παιχνιδότοπων.
  • Κατασκευές που βοηθούν στην κίνηση των ανθρώπων όπως υπαίθριες σκάλες και κατασκευές για την εξυπηρέτηση ατόμων με αναπηρία.
  • Κλίμακες κινδύνου.
  • Ράμπες πεζών και ράμπες (στεγασμένα ή μη) οχημάτων.
  • Κατασκευές χωρίς στέγαση για την υποδοχή στοιχείων νερού και κολυμβητικές πισίνες.
  • Αρχιτεκτονικές προεξοχές και διακοσμητικά στοιχεία, κινητά ή σταθερά συστήματα σκίασης και αγωγοί τεχνικών συστημάτων, όπως καμινάδες, αεραγωγοί, υδρορροές, προστεγάσματα και στέγαστρα.
  • Ενιαίοι χώροι στάθμευσης που είναι απαραίτητα στεγασμένοι.
  • Υπαίθριες θέσεις στάθμευσης.
  • Στεγασμένοι ανελκυστήρες και συστήματα σκίασης υπαίθριων θέσεων στάθμευσης.
  • Χώροι φυλακίων.
  • Κλειστός χώρος συλλογής και αποθήκευσης απορριμμάτων.
  • Ζεύξεις κτιρίων.

Τέλος, εφόσον καλύπτεται η υποχρεωτική φύτευση επιτρέπονται επιπλέον επί του ακαλύπτου τα εξής:

  • Πέργκολες.
  • Εγκαταστάσεις που αφορούν την θέρμανση και ψύξη του κτιρίου.
  • Κινητά ή μόνιμα προστεγάσματα με περιορισμένες διαστάσεις.
  • Στέγαστρα σε οποιαδήποτε θέση.

 

Σε κάθε περίπτωση, όπως αναφέρθηκε και στην αρχή του άρθρου, είναι απαραίτητη η εμπλοκή ενός μηχανικού προκειμένου να επιβεβαιωθεί η νομιμότητα ή όχι παρεμβάσεων στον ακάλυπτο κάθε οικοδομής, καθώς κάθε ακίνητο έχει τις δικές του ιδιαιτερότητες και πολλές εξαιρέσεις μπορούν να προκύψουν έπειτα από αίτηση σε Αρχιτεκτονικά Συμβούλια ή ακόμα και αλλαγή της υφιστάμενης νομοθεσίας.

 

Η «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες», παρακολουθώντας ανελλιπώς τις εξελίξεις και παραμένοντας ενημερωμένη σε σχέση με τις διαθέσιμες τεχνικές λύσεις στον χώρο των κατασκευών, είναι στη διάθεσή σας για να σας παρέχει οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση για τον βέλτιστο σχεδιασμό των έργων σας.

 

Σύνταξη: Βασιλική Αγοροπούλου / Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχανικός / Τομέας Μελετών & Αδειοδοτήσεων Επιχειρήσεων Υγειονομικού Ενδιαφέροντος

Διάτρητα Κελύφη

23 Φεβρουαρίου 2024

Τα διάτρητα κελύφη αποτελούν αξιοσημείωτα αρχιτεκτονικά στοιχεία στο σύγχρονο σχεδιασμό, συγκεράζοντας την λειτουργικότητα και την αισθητική. Πρόκειται, για πάνελ σχεδιασμένα και κατασκευασμένα ώστε να δημιουργούν δυναμικές προσόψεις που συμβάλλουν τόσο στο όραμα των αρχιτεκτόνων όσο και στην βιωσιμότητα των σύγχρονων κτιρίων.

Η γεωμετρία, η κλίμακα και η διάταξη των διατρήσεων των πάνελ προσαρμόζονται στις συγκεκριμένες απαιτήσεις κάθε έργου, επιτυγχάνοντας μια μοναδική αρχιτεκτονική γλώσσα που αντιμετωπίζει ταυτόχρονα πρακτικά ζητήματα όπως η ασφάλεια και η ιδιωτικότητα.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά τους έγκειται στη διαχείριση του φωτός και της σκιάς. Οι διατρήσεις φιλτράρουν το ηλιακό φως και αποτυπώνουν μοτίβα στους εσωτερικούς χώρους. Δημιουργείται έτσι ένα οπτικό παιχνίδι που εξελίσσεται κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Οι προσόψεις αποκτούν υφή που βασίζεται στην υλικότητα, προσφέροντας στους αρχιτέκτονες ένα ευρύ φάσμα επιλογών για την επιτέλεση της σχεδιαστικής τους έκφρασης. Τα πάνελ δύναται να κατασκευαστούν από μέταλλο, ξύλο, γυαλί αλλά και σύνθετα υλικά, το καθένα με τα δικά του χαρακτηριστικά και πλεονεκτήματα.

Το αλουμίνιο και ο χάλυβας, αποτελούν δημοφιλείς επιλογές λόγω της αντοχής, της ευελιξίας και της αισθητικής τους καθώς η κοπή ακριβείας εντάσσει στον σχεδιασμό πολύπλοκες γεωμετρίες. Τα μεταλλικά πάνελ ανθεκτικά στις καιρικές και περιβαλλοντικές συνθήκες, θεωρούνται τα πλέον κατάλληλα για εξωτερικές εφαρμογές σε κάθε είδους οικοδόμημα και ως ελαφρές κατασκευές, διευκολύνουν την εγκατάσταση τους και μειώνουν τα δομικά φορτία στο σύνολο του κτιρίου.

Εκτός από την αισθητική, τα διάτρητα πάνελ συμβάλλουν σε καθοριστικό βαθμό και στην λειτουργικότητα των κτιρίων. Τοποθετώντας στρατηγικά τις διατρήσεις, μπορούν να ρυθμίσουν την ποσότητα του ηλιακού φωτός που εισέρχεται στο κτίριο, εξισορροπώντας την ανάγκη για τεχνητό φωτισμό, θερμότητα και συνεπώς την κατανάλωση ενέργειας.

Στο ίδιο πλαίσιο, τα κελύφη αυτά, ενισχύουν τη ροή του αέρα βελτιώνοντας τον αερισμό των εσωτερικών χώρων, μειώνοντας ταυτόχρονα την εξάρτηση από τα αντίστοιχα μηχανικά συστήματα. Αυτή διαδικασία συντελεί στον μετριασμό της θερμότητας και της υγρασίας, δημιουργώντας ένα σαφώς καλύτερο περιβάλλον.

Συμπερασματικά, τα διάτρητα πάνελ αποτελούν ένα εξαιρετικό εργαλείο αισθητικής, λειτουργικότητας και βιωσιμότητας στη σύγχρονη αρχιτεκτονική πρακτική. Αξιοποιώντας τα φυσικά στοιχεία σε συνέργεια με την ευελιξία τους στον σχεδιασμό καθίστανται πρωταγωνιστικά στοιχεία στη διαμόρφωση του σύγχρονου δομημένου περιβάλλοντος.

Η «Delta Engineering – Σύμβουλοι Μηχανικοί», μέλος του Ομίλου «Σαμαράς & Συνεργάτες», παρακολουθώντας ανελλιπώς τις εξελίξεις και παραμένοντας ενημερωμένη σε σχέση με τις διαθέσιμες τεχνικές λύσεις στον χώρο των κατασκευών, είναι στη διάθεσή σας για να σας παρέχει οποιαδήποτε πληροφορία ή διευκρίνιση για τον βέλτιστο σχεδιασμό των έργων σας.

 

Συντάκτης: Κωνσταντίνος Ρόμπης / Διπλ. Αρχιτέκτων Μηχανικός / Τομέας Μελετών & Αδειοδοτήσεων Ιδιωτικών Έργων

Photo: Ανακτήθηκε στις 26/01/2024 από: https://www.hxdesign.com.au